IHMK: Përmbytjet në Kosovë po bëhen më të shpeshta, reshjet e shumta dhe shkrirja e borës shkak i rritjes së nivelit të lumenjve

Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës ka bërë të ditur se në vend vërshimet/përmbytjet, po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, si pasojë e kushteve meteorologjike (intensitet i lartë i reshjeve për periudhë të shkurtë kohore, shkrirja e shpejtë e borës), pastaj faktorët gjeomorfologjik – relievi, pjesa më e madhe e ujërrjedhave, burimin e tyre ose formohen në viset më të larta të cilat rrjedhin rrëmbyeshum në formë të rrëkeve.

Sipas një raporti të IHMK-së thuhet se vetëm disa lumenj, ose pjesë të tyre si p.sh lumi Sitnica, Ibri, rrjedha e mesme dhe e poshtme e Drinit të Bardhë, për shkak të karakterit fushorë, përmbysin më ngadalë, shkaku i sipërfaqes, pozitës, konfiguracionit të terrenit.

“Në Kosovë brenda një periudhe 5 vjeçare, kemi pasur paraqitje të përmbytjeve me shkallë më të lartë gjatë vitit 2021, 2023 dhe tani nga 5 – 8 janar 2026. Këto të fundit, ishin në përmasa me një periudhë kthyese hidrologjike prej 50 viteve (sidomos pjesa perëndimore apo pellgu i Drinit të Bardhë). Si pasojë e reshjeve të shumta të shiut e pastaj edhe të shkrirjes së borës (sidomos në zonat më të lara malore), fillimisht në pjesën perëndimore (Rrafshi i Dukagjinit), qendrore (disa pjesë të Rrafshit të Kosovës dhe Drenicës), e më pas edhe në pjesën më të madhe të vendit, lumenjtë kryesorë të Kosovës, si Drini i Bardhë (kryesisht rrjedha e mesme dhe e poshtme), pastaj, Ereniku, Mirusha, Toplluha, Bistrica e Deçanit, Lumi Klina, Sitnica, Drenica, Ibri etj me degët e tyre, duke filluar nga datë 05-08/01/2026, kanë pasur ngritje të shpejta dhe të larta të niveleve dhe prurjeve të ujit”.

IHMK bën të ditur se nga 08/01/2026 e deri më datë 10/01/2026, mesatarisht në territorin e së Kosovës kanë rënë 41.3 mm (l/m2) reshje, ndërsa nga datë: 01-10/01/2026, mesatarisht në Kosovë kanë rënë 124.1 mm, apo ≤ 64.9 mm ose 50.6% më shumë se sasia mesatare e janarit 1961 – 2024.

Po ashtu, në njoftim thuhet se sasia më e lartë e reshjeve prej 400.4 mm (l/m2), gjatë kësaj periudha është regjistruar në Junik, pastaj në Gllogjan 331.2 mm, Radoniq 280.8 mm, Kuqishtë 256.8 mm, Kramovik 245.5 mm, Gjakovë 217.3 mm, Restelicë 201.8 mm, Klinë 199 mm etj.

Siç vërehet nga të dhënat, sasia më e madhe e reshjeve është regjistruar në pjesën perëndimore të Kosovës në Pellgu i Drinit të Bardhë 192.8 mm, ku si pasojë janë shkaktuar edhe vërshimet/përmbytjet më të mëdha.

Pastaj, ato kanë qenë më të theksuara në pellgun e Lepencit me mesatare 104.3 mm, me maksimumin e tyre prej 116.6 mm në Ferizaj.

Ndërsa, në pellgun e Ibrit, mesatarisht kanë rënë 89 mm, me maksimumin e tyre prej 164.8 në Komoran, pastaj në Drenas 154.2 etj. (Siç vërehet nga të dhënat sidomos të nën pellgut të Drenicës, janë regjistruar sasi më të larta të reshjeve, prandaj janë shkaktuar përmbytje, kryesisht në rrjedhën e tij të mesme dhe të poshtme).

Në pellgun e Moravës së Binçës mesatarisht kanë rënë 68.7mm, me maksimum në Vërbicë të Zhegocit ku janë regjistruar 89.9 mm.

Tutje në njoftim thuhet se Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (sektori i hidrologjisë), deri para situatës me përmbytje, ka operuar me një numër prej 34 stacionesh automatike Hidrometrike (GPRS), të cilat janë të vendosura në të gjitha pellgjet, duke përfshi lumenjtë kryesorë si p.sh: Në pellgun e Drinit të bardhë 12 stacione, Ibri 11, Morava e Binçës me 6, Lepenci 3 dhe lumi plavës me 2 stacione hidrometrike.

“Në 7 profile hidrometrike janë të instaluara sisteme të kamerave për fotogrametri, të cilat i regjistrojnë këta parametra: nivelin e ujit (h), shpejtësinë e rrjedhës (v) dhe prurjen (q). Në profilet tjera, janë të vendosur/instaluar censorët, të cilët e bëjnë regjistrimin e nivelit të ujit në intervale çdo 15, 30 dhe 1h. Të dhënat rruhen në data Logerin e tyre të cilat përmes sistemit GPRS, transferohen në serverin qendrorë të IHMK-s në Prishtinë. Aty bëhet, ruajtja, përpunimi, analizimi dhe pastaj publikimi i të dhënave pas një analize dhe kontrolli. Gjatë periudhës 5–10 janar 2026, Republika e Kosovës ka përjetuar reshje intensive të shiut dhe shkrirje të borës, çka ka ndikuar ndjeshëm në gjendjen dhe sjelljen e lumenjve kryesorë dhe ka shkaktuar përmbytje në shumë zona. Situata hidrologjike për këtë periudhë u monitorua Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK)”.