Pas Shefit të NATO-s, edhe Shekerinska kërkon përgjegjësi për Banjskën – pa dialog nuk ka stabilitet

Në një intervistë ekskluzive për Telegrafin, Zëvendëssekretarja e përgjithshme e NATO-s, Radmila Shekerinska, ka folur për mesazhet kryesore që dolën nga takimi i ministrave të Mbrojtjes në Bruksel, rritjen e investimeve në mbrojtje pas Samitit të Hagës, mbështetjen për Ukrainën si dhe rolin e NATO-s në Ballkanin Perëndimor.

Ajo theksoi se fokusi i Aleancës mbetet zbatimi i vendimeve strategjike, forcimi i kapaciteteve mbrojtëse dhe uniteti mes aleatëve, ndërsa për Kosovën nënvizoi rëndësinë e KFOR-it, nevojën për llogaridhënie nga Serbia për ngjarjet e vitit 2023 në Banjskë dhe domosdoshmërinë e dialogut politik mes Prishtinës dhe Beogradit si rruga e vetme drejt stabilitetit afatgjatë në rajon.

Telegrafi: Zëvendës Sekretare e Përgjithshme e NATO-s, faleminderit për kohën tuaj. Takimi i ministrave të Mbrojtjes së NATO-s u mbajt në Bruksel. Cili ishte mesazhi dhe diskutimi kryesor në takim?

Shekerinska: Siç tha Sekretari i Përgjithshëm edhe vitin e kaluar, kur përfunduam Samitin e Hagës, i cili ishte vërtet një sukses historik, ai tha se çdo takim nuk do të dalë me qëllime të reja. Ne do të përqendrohemi vetëm në mënyrën se si t’i zbatojmë vendimet e Hagës. Dhe kjo ishte shumë në fokus të ministrave të Mbrojtjes sot, si ta bëjmë mbrojtjen dhe parandalimin tonë më të fortë, si ta bëjmë mbështetjen tonë për Ukrainën më të fortë. Për këto dy çështje, kemi parë në takimin e ministrave, por edhe pas tij, se ka një lëvizje shumë të fortë nga aleatët evropianë dhe Kanadaja për të rritur investimet në mbrojtje, për të vazhduar mbështetjen e Ukrainës jo vetëm politikisht, por edhe me pajisje ushtarake dhe financiarisht. Kjo dërgon një mesazh shumë të fortë uniteti dhe force.

Angazhimi nga Samiti i Hagës për 5% të investimeve në mbrojtje të PBB-së është shumë i rëndësishëm. Ajo që kemi parë është se disa aleatë, si Polonia, Estonia, Lituania, Letonia, Danimarka dhe Norvegjia, ose janë shumë afër tashmë, ose e kanë arritur këtë objektiv 10 vjet përpara afatit kohor që kemi miratuar në Hagë. Gjermania i ka dyfishuar investimet e saj në mbrojtje. Disa vende kanë paraqitur një rritje shumë të fortë për vitet e ardhshme. Kjo nuk do të thotë vetëm para në buxhete. Do të thotë aftësi më të forta, ushtri më të forta dhe një frenim e mbrojtje shumë më të fortë për të gjithë aleancën.

Sigurisht, kemi diskutuar situatën në Ukrainë. Vitin e kaluar, fokusi ynë ishte shumë në mbështetjen me pajisje ushtarake, veçanërisht në mbrojtjen ajrore. Ne vazhdojmë të themi se siguria e Ukrainës është e ndërlidhur me sigurinë tonë. Kjo është gjithashtu një mënyrë për të mbështetur frenimin dhe mbrojtjen tonë. Vitin e kaluar kemi siguruar pjesën më të madhe të mbrojtjes ajrore që mbajti qytetet dhe infrastrukturën energjetike të Ukrainës të mbrojtura nga sulmet pa dallim ruse. Kjo është shumë e rëndësishme për ne dhe ishte thelbi i diskutimeve sot.

Kur përmendët buxhetin, Ukrainën, aleancën, sigurinë dhe stabilitetin – sa ishte takimi i rëndësishëm për Ballkanin, veçanërisht për Kosovën dhe stabilitetin në rajon?

Shekerinska: Disa ministra e ngritën çështjen e Ballkanit Perëndimor. Ata praktikisht përsëritën atë që është pjesë e politikës sonë, që Ballkani Perëndimor mbetet një rajon me rëndësi strategjike për aleancën. Ne jemi atje jo vetëm me KFOR-in, por kemi edhe ekipe shtesë. KFOR-i është misioni ynë më jetëgjatë dhe më i madh, dhe kjo flet shumë fuqishëm për angazhimin tonë për paqen dhe sigurinë në rajon.

Kohët e fundit kemi qeverinë e re në Kosovë pas zgjedhjeve dhe parlamentin e ri. Çfarë do të thotë kjo për NATO-n? Është deklaruar gjithashtu nga Shefi i NATO-s se për sulmin në Banjskë duhet të ketë llogaridhënie. Si e shihni dialogun Kosovë-Serbi në të ardhmen dhe mbështetjen e ndërmjetësuar nga BE-ja, por edhe me mbështetje nga NATO-ja?

Shekerinska: KFOR-i është atje, si pjesë e detyrimeve tona për paqen dhe sigurinë në rajon. Gjithmonë është parë si një mision që krijon kushte të mjaftueshme për të mbështetur dialogun politik të udhëhequr nga BE-ja midis Beogradit dhe Prishtinës. Është shumë e rëndësishme, ndoshta kjo është një zonë, Ballkani Perëndimor në tërësi, ku NATO dhe BE-ja kanë vërtet një partneritet strategjik. Ne ofrojmë KFOR-in dhe mbështetjen që ai jep, si një mjedis të sigurt në mënyrë që dialogu politik midis Beogradit dhe Prishtinës të mund të ecë më shpejt.

Kemi konsultime të vazhdueshme me Përfaqësuesin Special të BE-së, Sorensen. Mendoj se ai do të bashkohet përsëri me ne në një nga seancat e NAC-së për të diskutuar këto çështje. Por në fund të ditës, është një dialog politik që do të jetë i suksesshëm vetëm nëse ka vullnet politik në Prishtinë dhe Beograd. Ne u bëjmë thirrje fuqimisht autoriteteve të angazhohen në këtë dialog me ndjenjë përgjegjësie dhe kompromisi, për të ecur përpara.

Duhet të them gjithashtu se do të vazhdojmë t’u bëjmë thirrje autoriteteve për llogaridhënie kur bëhet fjalë për ngjarjet e vitit 2023 në Banjskë dhe nuk do të ndryshojmë qëndrimet tona në këtë drejtim. Besojmë se llogaridhënia është gjithmonë e nevojshme për të parandaluar që gjëra të tilla të ndodhin dhe për të shmangur kriza të ngjashme. Ne mirëpresim zgjedhjen e një qeverie të re në Prishtinë dhe shpresojmë që kjo të jetë një nxitje për dialogun politik, që ndoshta është e vetmja mënyrë për të parë më shumë stabilitet dhe prosperitet në rajon.

Faleminderit. Pyetja ime e fundit, përmendëm rolin e KFOR-it që mbetet thelbësor për sigurinë dhe paqen në rajon. Si e shihni misionin e KFOR-it në të ardhmen në Kosovë?

Shekerinska: Do të zhvillojmë diskutime. Si me çdo mision, ne vlerësojmë dhe shqyrtojmë nevojat e ardhshme. Kjo do të varet shumë nga mënyra se si do të ecë dialogu i udhëhequr nga BE-ja, cilat janë vlerësimet e Përfaqësuesit Special, cilat janë vlerësimet e personelit tonë në terren, cilat janë vlerësimet e autoriteteve tona ushtarake dhe, sigurisht, cilat janë pikëpamjet e aleatëve.

Ky është një proces i vazhdueshëm. Por është dialogu politik ai që hap rrugën drejt paqes dhe sigurisë. Prania jonë ushtarake mund të jetë vetëm një ndihmë dhe inkurajim; nuk mund ta zgjidhë problemin.

Ne u bëjmë thirrje vazhdimisht autoriteteve, si në Prishtinë ashtu edhe në Beograd, që të angazhohen seriozisht, me angazhim të plotë dhe me mirëkuptimin se kompromiset janë ndonjëherë të vështira, por gjithmonë të nevojshme.

Telegrafi: Por ka shpresë.

Shekerinska: Këtë dua të them. Të gjithë kemi pasur problemet tona në rajon, apo jo? Të gjithëve na është dashur të marrim pjesë në zgjidhje. Është gjithmonë e vështirë. Gjithmonë ka kritika. Gjithmonë ka fajësime. Por ekziston edhe një rol historik që mund të luhet për të ndihmuar vendet dhe rajonin të ecin përpara, veçanërisht kur situata globale është më e vështirë dhe më e paparashikueshme.

Telegrafi: Zëvendës sekretare e përgjithshme, faleminderit për kohën tuaj.

Shekerinska: Faleminderit.

Telegrafi: Faleminderit shumë.

Ndryshe javën e kaluar në selinë e NATO-s është mbajtur takimi i ministrave të mbrojtjes të aleancës dhe Telegrafi e ka mbuluar nga vendi i ngjarjes.