Turqia do të presë Samitin e NATO-s për herë të parë pas 22 vitesh

Pas Samitit të NATO-s në Stamboll në vitin 2004, i cili u bë një nga takimet kyç në transformimin e aleancës pas Luftës së Ftohtë, Turqia do të mirëpresë sërish liderët e NATO-s në atë që zyrtarët e përshkruajnë si një “epokë pasigurie”.

Samiti i 36-të i NATO-s i krerëve të shteteve dhe qeverive, që do të mbahet në kryeqytetin Ankara, shihet si kritik për të ardhmen e aleancës dhe arkitekturën më të gjerë të sigurisë globale.

Samiti i Ankarasë pritet ta bëjë më të dukshme peshën diplomatike të Turqisë, duke shërbyer jo vetëm si një mbledhje liderësh botërorë, por edhe si një platformë që demonstron ndikimin në rritje të Ankarasë brenda NATO-s.

Samiti pritet të vë në dukje kontributin ushtarak të Turqisë, industrinë e mbrojtjes, kapacitetin për menaxhimin e krizave dhe diplomacinë në nivel liderësh.

Ndarja e barrës do të jetë një nga pikat kryesore të agjendës së samitit.

Liderët e 32 vendeve anëtare të NATO-s, përfshirë presidentin amerikan Donald Trump, si dhe ministrat e jashtëm dhe të mbrojtjes, pritet të mblidhen në Ankara.

Përveç anëtarëve të NATO-s, në samit do të marrin pjesë edhe partnerët e Indo-Paqësorit Australia, Japonia, Zelanda e Re dhe Koreja e Jugut, duke sjellë në të njëjtën tryezë agjendat e sigurisë euroatlantike dhe indopaqësore.

– Forum për industrinë e mbrojtjes

Forumi i Industrisë së Mbrojtjes së Samitit të NATO-s, i organizuar vitet e fundit si një aktivitet anësor kyç, do të mbahet në Ankara si pjesë e programit të samitit.

Gjithashtu do të zhvillohet një takim në nivel ministrash të jashtëm me partnerët e Nismës së Bashkëpunimit të Stambollit. Kjo nismë u lançua në Samitin e NATO-s në Stamboll në 2004 dhe përfshin Bahreinin, Kuvajtin, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.

Turqia do të presë liderët e 32 vendeve anëtare të NATO-s, së bashku me liderë të ftuar, gati 100 ministra, diplomatë të lartë, përfaqësues të organizatave ndërkombëtare dhe mijëra mysafirë të huaj.

Rreth 3.000 gazetarë, ekipe televizive, fotoreporterë dhe përfaqësues të mediave ndërkombëtare kanë aplikuar për akreditim për të mbuluar samitin.

Në total do të angazhohen 56.288 personel sigurie, përfshirë 48.841 policë dhe 7.447 pjesëtarë të xhandarmërisë.

Gjithashtu, 639 persona do të kryejnë patrullime kibernetike 24 orë për të luftuar krimin kibernetik dhe kërcënimet e sigurisë.

Pjesëmarrësit do të shërbehen përmes Aeroportit Esenboğa të Ankarasë, Bazës Ajrore Murted dhe një objekti të rinovuar së fundmi — ish-Baza Ajrore Etimesgut, tani e quajtur thjesht Aeroporti i Ankarasë.

Disa aktivitete anësore do të mbahen në margjinat e samitit, përfshirë Samitin Parlamentar të NATO-s në Pallatin Dolmabahçe në Stamboll më 28–29 qershor, një pritje joformale për përfaqësuesit e përhershëm dhe ambasadorët aleatë në Ankara më 6 korrik, punëtorinë SAM-Chatham House më 6 korrik, panelet “Dialogjet e Samitit të NATO-s në Ankara” më 7 korrik, aktivitetin SETA-MSC “Aleatët në Ankara” më 7–8 korrik dhe “Tryezën e Rrumbullakët të Planifikuesve të Politikave Transatlantike” më 7–8 korrik.

– Samiti i Stambollit 2004: pikë kthese në transformimin e NATO-s

Samiti i Stambollit, samiti i 17-të i krerëve të shteteve dhe qeverive në historinë 55-vjeçare të NATO-s, konsiderohet një pikë e rëndësishme kthese në procesin e transformimit të aleancës.

Përveç 26 vendeve anëtare të NATO-s në atë kohë, në samit morën pjesë krerë shtetesh dhe qeverish, ministra të jashtëm dhe të mbrojtjes, si dhe zyrtarë civilë e ushtarakë nga 20 vende partnere.

Takimet, në të cilat u përfaqësuan 46 vende, luajtën rol të rëndësishëm në formësimin e agjendës së sigurisë ndërkombëtare.

Samiti i Stambollit u shqua për vendimet për zgjerimin e rolit të NATO-s në Afganistan, mbështetjen e trajnimit të forcave të sigurisë në Irak dhe pranimin e shtatë anëtarëve të rinj — Bullgarisë, Estonisë, Letonisë, Lituanisë, Rumanisë, Sllovakisë dhe Sllovenisë — në samitin e tyre të parë si aleatë të plotë.

Këto vende u bënë zyrtarisht anëtare më 29 mars 2004, si pjesë e zgjerimit më të madh të NATO-s pas Luftës së Ftohtë.

Samiti përbëhej nga katër takime kryesore: Këshilli i Atlantikut të Veriut (NAC), Këshilli NATO–Rusi, Komisioni NATO–Ukrainë dhe Këshilli i Partneritetit Euroatlantik (EAPC).

Në Stamboll u mblodhën liderë të mëdhenj botërorë, përfshirë presidentin amerikan të asaj kohe George W. Bush, kryeministrin britanik Tony Blair, presidentin francez Jacques Chirac, kancelarin gjerman Gerhard Schröder, sekretarin amerikan të mbrojtjes Donald Rumsfeld, presidentin afgan Hamid Karzai, presidentin gjeorgjian Mikheil Saakashvili, ministrin e jashtëm irakian Hoshyar Zebari dhe përfaqësues të lartë nga shumë vende.

U mbajt edhe një takim NATO–Rusi, por presidenti rus Vladimir Putin nuk mori pjesë.

Takimi tërhoqi më pak vëmendje se sa pritej për shkak të mungesës së Putinit dhe mungesës së progresit për tërheqjen e trupave ruse nga Gjeorgjia dhe Moldavia.

Edhe presidenti çek Vaclav Klaus nuk mori pjesë për shkak të një krize qeveritare, ndërsa Shqipëria, Kroacia dhe Maqedonia, që kërkonin anëtarësim në NATO, nuk morën data pranimi.

U morën vendime për zgjerimin e pranisë së NATO-s në Afganistan, përfundimin e operacionit në Bosnjë dhe Hercegovinë, trajnimin e forcave irakiane dhe forcimin e kapaciteteve operacionale të aleancës. U miratuan gjithashtu nisma të reja partneriteti.

Ish-presidenti amerikan Bush mbërriti në Ankara një ditë para samitit dhe zhvilloi takime me zyrtarë turq. Në ditën e fundit të samitit, në një fjalim në Universitetin Galatasaray, ai tha se SHBA-ja ishte kundër ndarjes së Turqisë nga Evropa me kufij artificialë.

– Masa të jashtëzakonshme sigurie

Për samitin e vitit 2004 u morën gjithashtu masa të jashtëzakonshme sigurie. Stambolli u vendos nën një kordon sigurie gjatë ngjarjes, ku morën pjesë rreth 3.000 delegatë dhe 3.500 përfaqësues të shtypit.

Për shkak të samitit të NATO-s, Pazari i Madh u mbyll për vizitorë në disa periudha, ndërsa Posta Turke (PTT) përgatiti zarfe dhe materiale postare me vulë speciale në kujtim të ngjarjes.

Gjatë samitit, një zhvillim i rëndësishëm nga Iraku u bë publik për komunitetin ndërkombëtar.

Transferimi i sovranitetit në Irak te qeveria e përkohshme më herët se sa ishte planifikuar u njoftua ndërsa liderët po takoheshin në Stamboll.

Kështu, ndërsa liderët e NATO-s diskutonin politikat e ardhshme të sigurisë në Stamboll, një nga zhvillimet më të rëndësishme në politikën botërore po ndodhte njëkohësisht.

Samiti i NATO-s në Stamboll në vitin 2004 hyri në histori si një nga samitet më të rëndësishme të NATO-s për shkak të vendimeve të marra, pjesëmarrjes ndërkombëtare dhe ndikimit në politikat e sigurisë.