Kryengritja Surprizë Shqiptare: Izraeli, Kushner dhe Rezistenca e Madhe

Nga Osman Atalay

 Është me rëndësi të ndiqen nga afër zhvillimet në Shqipëri. Duket se Ishulli i Sazanit është vetëm fillimi.

Që nga fillimi i muajit qershor, mijëra protestues të mbledhur në qytete të ndryshme të Shqipërisë po protestojnë kundër shitjes së Ishullit të Sazanit në Adriatik, në kuadër të një projekti turistik të lidhur me Ivanka Trump, vajzën e Presidentit amerikan Trump, dhe bashkëshortin e saj Jared Kushner.

Protestat nuk janë kufizuar vetëm te shqetësimet mjedisore. Në sheshe po dëgjohen gjithnjë e më fort zërat kundër korrupsionit dhe po kërkohet dorëheqja e qeverisë. Shqipëria prej kohësh përballet me vështirësi ekonomike dhe akuza për korrupsion, duke u cilësuar shpesh si “një nga shtetet më të korruptuara të Europës”.

Shqipëria konsiderohet vendi ballkanik ku ndikimi amerikan është më i fortë. Megjithatë, nga qytetet e këtij vendi po ngrihet një kundërshtim i fuqishëm pikërisht ndaj familjes së Presidentit Trump. Aktivistët pretendojnë se qeveria shqiptare ka ndryshuar ligjet mjedisore për interesa personale dhe ka shkelur ligjet ekzistuese. Në protesta dëgjohen slogane si: “Shqipëria është e jona”, “Shqipëria nuk do të bëhet Palestinë”, “Shqipëria nuk do të bëhet e Izraelit”, ndërsa protestuesit mbajnë pankarta me mbishkrimet “Kombi nuk është në shitje” dhe “Nuk duam që Shqipëria të bëhet Dubai”.

“Shqipëria nuk është në shitje”

Kryeministri Edi Rama ia ka dhënë ishullin më të madh të vendit Jared Kushnerit përmes një marrëveshjeje prej 1.4 miliardë dollarësh, pa zhvilluar asnjë debat kombëtar, referendum apo konsultim publik. Kur protestuesit thonë “Shqipëria nuk është në shitje”, ata shprehin njëkohësisht pakënaqësinë për problemet politike, sociale dhe ekonomike të pazgjidhura dhe për bllokimin e vendit.

Ndërsa protestuesit vazhdojnë me këmbëngulje demonstratat, Struktura e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka nisur një hetim mbi projektin e resortit luksoz të lidhur me Kushnerin dhe ka urdhëruar sekuestrimin e disa pasurive të lidhura me projektin. SPAK u krijua në vitin 2019 si pjesë e reformës në drejtësi, me mbështetjen e Bashkimit Europian dhe Shteteve të Bashkuara. Duke vepruar në mënyrë të pavarur nga sistemi i zakonshëm gjyqësor, SPAK ka hetuar, gjykuar dhe dënuar shumë zyrtarë të lartë nga të dy krahët politikë. Sipas disa sondazheve të pavarura, aktualisht konsiderohet institucioni më i besueshëm në vend.

Shumë persona nga rrethi i Edi Ramës janë larguar nga detyra pas hetimeve për korrupsion që prej vitit 2019. Njëri prej tyre është Ilir Meta. Ai kishte qenë kryetar i Partisë së Lirisë, kishte bashkëqeverisur me Edi Ramën dhe më pas ishte zgjedhur President i Republikës. Në tetor 2024 ai u arrestua pas një hetimi disavjeçar të SPAK-ut. Ndaj tij janë ngritur akuza për korrupsion, pastrim parash, fshehje pasurie dhe evazion fiskal.

Ndërsa korrupsioni në Shqipëri vazhdon të jetë prej kohësh në fokus të prokurorëve të posaçëm, qytetarët po i shprehin tashmë kundërshtimet e tyre përmes çështjes së ishullit që po i jepet Kushnerit. Nga ana tjetër, shumë shqiptarë e shohin këtë projekt jo si investim, por si një “pushtim”. Kryeministri Rama, sipas autorit, vazhdon të mbajë qëndrimin se “edhe nëse protestojnë gjysmë milioni njerëz, resorti miliarda dollarësh i Jared Kushnerit do të realizohet”.

Në fillim të këtij viti, pavarësisht ngjarjeve në Gaza, Edi Rama vizitoi Jerusalemin në kuadër të kontakteve me Izraelin dhe shkoi te Muri i Lotëve, vend i shenjtë për hebrenjtë. Gjatë vizitës ai përmendi dëshirën e djalit të tij 11-vjeçar për të bërë një lutje aty, duke thënë se ky moment kishte krijuar emocion të madh tek ata. Sipas autorit, kjo shkaktoi pakënaqësi në shoqëritë myslimane të Ballkanit.

Një pankartë e ngritur gjatë protestave e përmblidhte këtë pakënaqësi me fjalët: “Asnjë parajsë turistike nuk ndërtohet mbi jetë të shkatërruara.”

Po ashtu, artikulli pretendon se Izraeli ka blerë ishuj dhe zona bregdetare në Greqi dhe Shqipëri për të ngritur baza ushtarake dhe inteligjence. Sipas këtij këndvështrimi, përvetësimi i tokave përgjatë bregdetit shqiptar përputhet me objektivat strategjikë të Izraelit në Ballkan që prej vitit 2010. Gjithashtu thuhet se disa liderë ballkanikë kanë kërkuar të forcojnë marrëdhëniet me Izraelin për të rritur ndikimin e tyre ndaj BE-së dhe SHBA-së. Brenda Ballkanit, sipas autorit, marrëdhëniet më të afërta janë ndërtuar nga Edi Rama dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç.

Disa komentues mendojnë se, pas marrëveshjeve ushtarake me Greqinë dhe Qipron, Izraeli synon të shtrihet edhe në brigjet shqiptare. Disa e shohin këtë si pjesë të konkurrencës për kontrollin e Mesdheut Lindor dhe rrugëve energjetike drejt Europës. Në këtë interpretim, Shqipëria ka rëndësi strategjike për kalimin në Adriatik dhe për kontrollin e porteve dhe rrugëve ujore që çojnë drejt zemrës së Europës.

“Trump, Kushner, Izraeli, Katarasit, Sirianët, Sauditet…”

Protestuesit kërkojnë më shumë transparencë për përfshirjen e kompanisë së Jared Kushnerit, Affinity Partners, e krijuar pas humbjes së Donald Trump në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020. Sipas deklarimeve të kompanisë pranë Komisionit të Letrave me Vlerë dhe Bursave të SHBA-së, Affinity Partners ka siguruar rreth 3 miliardë dollarë fonde, përfshirë 2 miliardë dollarë nga fondi sovran i Arabisë Saudite.

Megjithëse Kushner kishte deklaruar fillimisht se një pjesë e madhe e investimeve do të drejtohej drejt Izraelit, ai më pas e zhvendosi vëmendjen drejt Ballkanit, përfshirë Serbinë. Artikulli përmend gjithashtu emrat e biznesmenëve kataras Moutaz dhe Ramez Al-Khayyat si dhe disa biznesmenë me origjinë siriane.

Sipas autorit, është e natyrshme që operacionet e Jared Kushnerit në Ballkan të shihen me dyshim. Kushner ka deklaruar se Marrëveshjet e Abrahamit mund të sjellin pasuri, fuqi dhe status për vendet pjesëmarrëse. Ai ka folur edhe për paketa ekonomike që do të inkurajonin vende të tjera t’i bashkoheshin këtyre marrëveshjeve, duke përmendur si objektiva të ardhshëm Marokun dhe Sirinë.

Kushner, përveç drejtimit të Affinity Partners, zotëron një portofol të madh investimesh në pasuri të paluajtshme dhe shërben gjithashtu si i dërguar i posaçëm i Presidentit Trump për çështje paqeje, duke marrë pjesë në negociata diplomatike që lidhen me Gazën, Iranin dhe Ukrainën.

Sipas artikullit, zhvillimet në Shqipëri duhen ndjekur me vëmendje, sepse Ishulli i Sazanit mund të jetë vetëm fillimi. Autori pretendon se në Shqipëri po shtohen shkollat, qendrat shëndetësore dhe projektet e inteligjencës artificiale me mbështetje izraelite. Po ashtu përmenden pretendime se prej kohësh po zhvillohen përpjekje për krijimin e një “mikro-shteti” mysliman pro-izraelit në territorin shqiptar.

Autori kujton gjithashtu se Izraeli i ka akorduar Edi Ramës një Çmim Nderi Presidencial, duke e cilësuar atë si shprehje të “besës”, kodit tradicional shqiptar që simbolizon besnikërinë dhe besueshmërinë. Sipas interpretimit të autorit, kjo shihet nga një pjesë e opinionit si tregues i një afërsie të veçantë mes Ramës dhe qarqeve sioniste.

Në fund, artikulli argumenton se protestat kanë bashkuar qytetarë me përkatësi të ndryshme fetare dhe ideologjike. Ortodoksë, katolikë dhe myslimanë, sipas autorit, janë mbledhur rreth një kauze të përbashkët. Protestuesit e quajnë veten “Lëvizja e Re Qytetare”, ndërsa Rama i ka cilësuar protestat si një “komplot kundër Shqipërisë dhe Izraelit” dhe si një formë “lufte hibride”.

Megjithatë, sipas artikullit, në opinionin publik shqiptar dëgjohet shpesh ky mesazh:

“Shqiptarët janë një popull krenar dhe sfidues. Për shekuj me radhë ata i kanë mbijetuar përpjekjeve të fuqive më të mëdha për të ndarë tokat e tyre, për të rishkruar historinë e tyre dhe për të zhdukur kulturën e tyre. Edhe tani nuk do të lejojnë që një biznesmen i vetëm i etur për fitim t’i mposhtë.”

Osman ATALAY

Me origjinë nga Elazığu, studiuesi dhe shkrimtari ka lindur në vitin 1963 në Stamboll. Atalay është anëtar i Bordit të Besuar të Fondacionit Humanitar IHH dhe ka marrë pjesë në projekte humanitare në 50 vende të botës, në fusha si thatësira, lufta, fatkeqësitë natyrore, shëndetësia, arsimi dhe kultura.

Ai është ndër anëtarët themelues të Shoqatës Ndërkombëtare për të Drejtat e Refugjatëve (UMHD). Veprimtarinë e tij kërkimore e vazhdon pranë Qendrës për Kërkime Humanitare dhe Sociale (İNSAMER)

Ai zhvillon kërkime në terren në Lindjen e Mesme, Ballkan, Afrikë, Azi dhe Amerikën Latine mbi çështje që lidhen me migracionin, varfërinë, urinë, luftërat, problemet e refugjatëve dhe varësinë nga lëndët narkotike.